Proje Detayı

Kripto Varlıkların Muhasebeleştirilmesi ve Vergilendirilmesi: Üniversite Öğrencilerinin Farkındalık Düzeyi Üzerine Bir Araştırma

Kripto varlıklar, dijital teknolojilerin finansal sistemlere entegrasyonu sonucunda ortaya çıkan ve özellikle 2010’lu yıllardan itibaren küresel ölçekte yaygınlaşan yeni bir ekonomik araç niteliği taşımaktadır (Misra, 2024). Bitcoin, Ethereum ve benzeri kripto varlıkların hem ödeme aracı hem de yatırım aracı olarak kullanılması, bunların muhasebeleştirilmesi ve vergilendirilmesine yönelik tartışmaları artırmış; mevcut muhasebe standartlarının bu varlıkları sınıflandırma noktasında yetersiz kaldığı çeşitli akademik çalışmalar tarafından ortaya konmuştur (Klopper & Brink, 2023; Sabuncu, 2022). Kripto varlıklar için ayrı bir standart geliştirmemiş olup, bu durum işletmelerin bu varlıkları muhasebeleştirmelerinde önemli belirsizliklere yol açmaktadır (Kızıl ve diğerleri, 2022; Mpanza et al, 2024). Vergi literatüründe ise kripto varlıklardan elde edilen kazançlara ilişkin standart bir vergilendirme yaklaşımı bulunmamakta, ülkeden ülkeye değişen uygulamalar vergi uyumunu ve denetimini zorlaştırmaktadır (Cernuşca et al., 2020; IMF, 2023). Bu çerçevede, muhasebe ve vergi alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin kripto varlıkların muhasebeleştirilmesi ve vergilendirilmesine ilişkin farkındalık düzeylerinin belirlenmesi, hem gelecekteki mesleki yeterlilikleri hem de Türkiye’nin dijital ekonomi politikaları açısından kritik bir alan oluşturmaktadır. Mevcut literatürde konu çoğunlukla teknik, hukuki veya makroekonomik boyutlarıyla ele alınmış olup öğrenci düzeyinde farkındalık analizine yönelik çalışmalar oldukça sınırlıdır (Huang et al., 2023; Kılıç ve Alataş, 2023). Dolayısıyla bu araştırma, literatürdeki pedagojik ve davranışsal boyut eksikliğini gidermeyi amaçlamakta; muhasebe eğitimi ile dijital finans okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi ortaya koyarak özgün bir katkı sunmaktadır. Ayrıca araştırma, Türkiye’nin 12. Kalkınma Planı’nda vurgulanan dijital dönüşüm, finansal teknolojiler, veri okuryazarlığı ve yüksek teknolojili ekonomi hedefleriyle; 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi’nde yer alan blokzincir, bilgi ekonomisi, nitelikli insan kaynağı ve yenilikçi finansal çözümler başlıklarıyla doğrudan ilişkilidir. Kripto varlıkların finansal sistemde artan rolü, bu alanlarda çalışacak uzmanların dijital varlık muhasebesi konusunda yetkin olmasını gerektirdiğinden, öğrenci farkındalığının ölçülmesi önem taşımaktadır. Proje çıktıları, hem üniversite müfredatının geliştirilmesine hem de Türkiye’nin dijital ekonomi politikalarının insan kaynağı boyutuna katkı sağlayacaktır. Bu araştırmanın temel sorusu: “Üniversite öğrencilerinin kripto varlıkların muhasebeleştirilmesi ve vergilendirilmesi konusundaki farkındalık düzeyi nedir ve bu düzey demografik değişkenlere göre farklılaşmakta mıdır?” Araştırmanın test edilebilir hipotezleri ise şöyledir: H1: Öğrencilerin kripto varlıkların muhasebeleştirilmesine ilişkin farkındalık düzeyi cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermektedir. H2: Dijital finansal okuryazarlık düzeyi yüksek olan öğrencilerin kripto varlık vergilendirmesi konusundaki farkındalık düzeyi daha yüksektir. H3: Sınıf düzeyi arttıkça kripto varlıklara yönelik genel farkındalık artmaktadır. Bu hipotezlerin test edilmesi, hem akademik literatürdeki boşluğu dolduracak hem de muhasebe eğitiminin dijitalleşme ekseninde yeniden yapılandırılması için önemli veriler sunacaktır.